Skip Navigation Links
صفحه اصلی
فعاليت‌هاExpand فعاليت‌ها
بانك اطلاعاتي هنرمندانExpand بانك اطلاعاتي هنرمندان
منابع محتواييExpand منابع محتوايي
پيوندهاExpand پيوندها
درباره ماExpand درباره ما
درباره همدان
    ثبت نام | ورود    


سينما بايد مربي باشد براي آنها[يي] كه در سينما وارد ميشوند.

حضرت امام خمینی (ره)

 

صحیفه نور، جلد 9 - صفحه 155

 

 

  تاریخچه سینما

 

سینما در جهان و ایران

سینما، ترکیبی از مزایای موجود در هر یک از هنرها و با عنوان هنر هفتم شناخته می شود. این هنر، مزیت تصویر را از مجسمه سازی و معماری به عاریه گرفت، شخصیت پردازی را از ادبیات به ارث برد، صدا را از موسیقی وامدار است و برای ارائه جمعی و کوشش گروهی به تئاتر نظر نداخت. سینما آمیزه ای از ذوق، فن و علم است که روز بروز به غنای آن افزوده شده و کامل ترین وسیله ارتباطی در جهان امروز شناخته می شود.

سینما به منزله یک وسیله فرهنگی-آموزشی نقش مهمی را به خصوص در کشورهای در حال توسعه ایفا می کند. این هنر-صنعت به طور متوسط سالانه 15 میلیارد بیننده دارد و این امر تاثیرات اقتصادی، اجتماعی و سیاسی بسیار زیادی به دنبال دارد و معمولا سرمایه گذاری در این صنعت با عمرطولانی همراه است.

صنعت عکاسی که نخستین بار در فرانسه متولد شد، بوسیله تالبوت به انگلیس برده شد و کم کم به سراسر اروپا و سایر نقاط جهان راه یافت و نقطه آغازی بود بر تحولاتی که کم کم منجر به خلق سینما شد. اما عکس برداری و گرفتن تصاویر به تنهایی کافی نبود و برای ظهور صنعت سینما به انعکاس این تصاویر بر پرده ای بزرگ نیاز بود. با ساخته شدن دستگاههای کینماتوسکوپ توسط کولمن ملرز در سال 1861، کار فیلم سازی سرعت پیدا کرد. در سال 1889 «امیل رنو» وسیله خاصی ارائه کرد که توانایی ایجاد تصاویر بزرگ را بر پرده داشت. ساخت وسیله ای به نام کینتوسکوپ در سال 1891 توسط توماس ادیسون و همکارش برای به نمایش درآوردن فیلم های یک دقیقه ای در داخل جعبه ای که از بیرون به وسیله روزنه ای قابل دیدن بود نیز در شکل گیری سینما حائز اهمیت بود. نظریه «پیتر مارک راجت» درباره دوام تصویر در چشم و رابطه آن با اشیاء متحرک، شروع پیدایش صنعت سینما بود.

در سال 1895 در فرانسه برادران لومیر (اگوست و لویی) بر اساس دستگاه ادیسون به ساخت دستگاهی پرداختند که فیلم را بر پرده منعکس می کرد و به این ترتیب سینما متولد شد. این دو برادر همراه پدر خود دستگاهی به نام سینماتوگراف را خلق کردند که هم فیلم برداری می کرد و هم فیلم را پرده نمایش می داد. ورود فیلم های داستانی در سال 1896، از جملۀ تلاش ها برای رونق مجدد سینما بود. فیلم های پر زرق و برق و ناطق نیز در سال 1927 تولید شد.

جنگ جهانی اول و دوم لطمه زیادی به فروش و تولید فیلم وارد کرد اما سینما تا دهه 40 و 50 میلادی ادامه یافت و موقعیت خود را حفظ کرد. در دهه 50 میلادی بود که تلویزیون ظهور کرد و بازار سینمایی را از رونق انداخت. از سال 1945 تعداد شرکت هایتولید کننده و تعداد سالن های سینما افزایش یافت به طوری که در سال 1962 تعداد سینماها از 100 هزار به 203 عدد هزار در سطح جهان رسید. در این سال ها سینما ها در طول یک هفته به طور متوسط 366 میلیون بیننده داشتند.

اولین برخورد ایران با مسئله فیلم و سینما در سال های 1279 با سفر مظفرالدین شاه به غرب و آشنا شدن او با دستگاه سینماتوگراف بود. وی دستور خرید این دستگاه را به میرزا ابراهیم خان، عکاس باشی دربار صادر کرد. با خرید این دستگاه، تجهیزات اولیه برای ورود صنعت سینما به ایران فراهم شد. در حدود سال 1283، یعنی تقریبا 4 سال پس از ورود این صنعت به ایران، میرزا ابراهیم خان صحاف باشی که از آزادی خواهان تحصیل کرده بود، اولین نمایش عمومی را ترتیب داد اما به لحاظ فرهنگی و اقتصادی و مسائل سیاسی روز، عموم مشتریان این گونه نمایش ها اعیان و اشراف تهران بودند. وی یک سال بعد و در سال 1284 سالن چراغ گاز را افتتاح کرد. این سالن نمایش را می توان به عنوان اولین سینمای ایران بر شمرد. مدت نمایش آن از 10 دقیقه تجاوز نمی کرد و زنان حق استفاده از سینما را نداشتند.

این سینما بیشتر از یک ماه به کار خود ادامه نداد و پس از آن تعطیل گردید. این روند دو سال ادامه داشت و کشور در این دو سال از داشتن سینما محروم بود. در سال 1286 شخصی به نام مهدی روسی خان در تهران و در عکاسخانه خود به نمایش فیلم پرداخت و سینمای دیگری در حیاط دارالفنون افتتاح کرد. سینمای سوم را نیز شخصی به نام آقایف افتتاح کرد و سال 1283 به طور رسمی صنعت سینما در ایران گشایش یافت و جنبه های اقتصادی آن یعنی نمایش فیلم در سینماها به منظور کسب درآمد صاحبان مورد توجه قرار گرفت. پس از فتح تهران بوسیله مجاهدان مشروطه خواه و پناهنده شدن محمد علی شاه به سفارت روس و عزیمت او به خارج از کشور، یعنی در سال 1288، دوباره سینماها دچار رکود شد و تعطیل گشت. پس از 3 سال در سال 1291 فردی به نام ارتاشاس با اردشیر خان نامی که از ارامنه ی تبریز بود به تاسیس سینما مبادرت ورزید.

از جمله مسائل دیگری که باعث رکود سینماها در این دوران شد ممنوعیت استفاده از سینماها برای زنان بود. از این رو طرح ایجاد اولین سینمای مخصوص زنان از جانب خان بابا خان معتضدی مطرح شد و با همکاری اردشیر خان، سینما خورشید در سال 1296 احداث شد اما فقط یک سال به کار خود ادامه داد و تعطیل شد. پس از آن فردی به نام علی وکیلی ابتکاری مبنی بر نشستن بانوان در بالکن و آقایان در صحن سینما را مطرح نمود که این هم موثر نبود. سپس خان باباخان به بررسی و طرح سینمای مختلط پرداخت و بدین وسیله فرصتی برای حضور خانواده ها در سینما پدید آمد. خان باباخان که برای تکمیل تحصیلات خود در فرانسه به سر می برد پس از باز گشت به وطن، تجهیزات کاملی از قبیل دستگاههای فیلم برداری و پروژکتور و سایر لوازم مورد نیاز را به ایران اورد و اولین لابراتور سینمایی را در ایران دایر کرد.

اوانس اوگانیانس در کنار خان باباخان سهم به سزایی در رشد و توسعه صنعت سینما در آن زمان داشت. از جمله فعالیت های این فرد تاسیس اولین مدرسه سینمایی و فیلم سازی و سپس ساخت اولین فیلم سینمایی در سال 1309 با عنوان «ابی و رابی» است که فیلم برداری این فیلم را نیز خان باباخان بر عهده داشت. در سال 1312 یک ایرانی بنام اردشیر و با کمک و پیشنهاد عبدالحسین سپنتا اولین فیلم ناطق را به نام «دختر لر» در کمپانی هند در بمبئی ساخت. این فیلم نخستین فیلم ایرانی بود که در آن یک هنرپیشه زن ایرانی ایفای نقش کرد. به علت ایجاد محدودیت در اکران فیلم های بعدی سپنتا، تمام فرصت ها و شرایط مناسب برای رشد و توسعه صنعت سینما از بین رفت. شروع جنگ جهانی دوم و پیامدهای اسفبار آن برای کشور همگی باعث مختل شدن فعالیت صنعت سینما شد. با خاتمه جنگ و برچیده شدن محدودیت ها عده ای از افراد تحصیل کرده که از خارج برگشته بودند مجددا برای احیا و زنده کردن صنعت سینمای ایران همت کرده و به فعالیت های تولیدی و توزیع فیلم های داخلی پرداختند.

در همین زمان بود که نخستین موسسه فیلم سازی ایران با عنوان «میترا فیلم» به کوشش و شراکت دکتر طاهر صفایی و دکتر اسفندیار یگانه در سال 1326 پایه گذاری شد. به دلیل تشویق ها و حمایت های انجام شده از جانب این افراد، روند گرایش به سرمایه گذاری برای تولید فیلم در صنعت سینما در ایران به اوج رسید به طوری که تنها در طول 25 سال یعنی از سال 1327 تا سال 1352 تولید فیلم های داخلی 40 برابر شد. مجددا به دلیل عدم حمایت های مالی و بنیادین دولت و سلطه انحصار طلبانه نمایندگی ها و وارد کنندگان عمده فیلم های خارجی، روند تولید فیلم های داخلی و در نتیجه صادرات فیلم کم کم کاهش یافت به طوری که رقم صادرات فیلم های ایرانی در سال 1348 به 41 فیلم و در سال 1351 به 22 فیلم تقلیل یافت ولی با تلاش افراد هنر مند این صنعت احیا شد و جهش قابل ملاحضه ای پیدا کرد و در طول این دوران (از سال 1346 تا 1351) تولید فیلم از 55 عدد به 90 عدد رسید یعنی 6/12 درصد رشد داشت از این رو از این 5 سال به عنوان دوران طلایی صنعت سینما یاد شده است.

 

سینما در همدان

مجموعه شرایطی که ذکر گردید باعث تأسیس سینماهای دیگر در سایر نقاط کشور از جمله شهر همدان نیز گردید. درسال 1310سینما فلسطین (با نام الوند) با حضور هنرمندان از جمله مرتضی نی داود به صورت یک سالن لژ و بالکن با ظرفیت 500 صندلی افتتاح گردید. در سال 1337 سینما قدس (با نام هما) نیز به صورت یک سالن لژ و بالکن با ظرفیت 520 صندلی و دو دستگاه آپارات KPT فعالیت خود را آغاز کرد و بالاخره در سال 1350 سینمایی در شهرستان ملایر به نام بهمن (نام قدیم کورش) با ظرفیت 600 صندلی و دو دستگاه آپارات KPT آغاز به کار نمود.

در جریان انقلاب شکوهمند اسلامی ایران در سال 1357، سینما قدس به آتش کشیده شد و دو سینمای دیگر نیز تعطیل شد که سینما بهمن ملایر در سال1358 با ظرفیت 543 صندلی ، سینما فلسطین در سال 1360 با ظرفیت 500 صندلی در دو سالن لژ و بالکن با دو دستگاه آپاراتKPT و سینما قدس درسال 1361 با ظرفیت 500 صندلی در دو سالن لژ و بالکن با دو دستگاه آپارات زایس و بویر توسط بنیاد مستضعفان بازسازی و راه اندازی شد.

سینماهای استان همدان از سال 1373 به مالکیت و مدیریت حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی منتقل شده و اداره گردید. در سال 1383 با استفاده از فضای موجود سالن انتظار بالکن سینما قدس، سالن شماره 2 سینما قدس نیز تأسیس گردید.

از آنجا که تلاش تمامی صاحب نظران این عرصه استفاده حداکثری از فضا و امکانات موجود در سینماها جهت ارائه با کیفیت و مطلوب فیلمها می باشد، سالنهای مذکور مجدداً از سال 1385  تا کنون توسط حوزه هنری استان همدان با همکاری و مشارکت سازمان توسعه سینمایی سوره و مؤسسه سینما شهر در مسیر جدید بازسازی قرار گرفته اند. درسال 1385 سینما قدس یک و دو بازسازی و مجهز به آپارات کنیتون آلمان و صدای دالبی گردید. در سال 1389 سینمابهمن ملایر نیز بازسازی و مجهز به آپارات کنیتون آلمان و صدای دالبی گردید. هم اکنون نیز سینما فلسطین در حال بازسازی وتبدیل به دو سالن مجهز و به روز می باشد.

سینما قدس1و2 همدان و سینمابهمن ملایر از ابتدای سال 1393 به تصویر دیجیتال نیز مجهز شده اند.