Skip Navigation Links
صفحه اصلی
فعاليت‌هاExpand فعاليت‌ها
بانك اطلاعاتي هنرمندانExpand بانك اطلاعاتي هنرمندان
منابع محتواييExpand منابع محتوايي
پيوندهاExpand پيوندها
درباره ماExpand درباره ما
درباره همدان
    ثبت نام | ورود    

 

دارالمؤمنین همدان «پایتخت تاریخ و تمدن ایران زمین»

استان هَمِدان[hamedân]  یکی از استان‌های غربی و کوهستانی ایران و به مرکزیت شهر همدان است. هرودوت بنای همدان را در سدهٔ هشتم پیش از میلاد و در دوران مادها به‌دست دیاکو (نخستین شاه ماد) ذکر کرده‌است که همدان را براي پايتختي انتخاب كرد و در آن كاخي عجيب و مستحكم به صورت هفت قلعۀ تو در تو ساخت که 300 تا يك هزار اتاق داشت. همدان پایتخت تابستانی شاهان هخامنشی و اشکانی نیز بوده است. این شهر تحت نام‌هایی از قبیل هگمتانه(محل گردآمدگان)، هگمتان، اکباتان (تلفظ یونانی هگمتانه)، اکباتانا، آمدانه و آنادانا(همدانان) نیز نوشته شده است. نام هگمتانه به مرور زمان در دوران ساسانیان به اَهمتان/ اَهمدان و سپس به همدان دگرگون شده است.

همدان به عنوان یکی از کهن‌ترین شهرهای ایران، از پیشینۀ چندهزارساله‌ای برخوردار است. پیش از آمدن اقوام آریایی، شهر همدان از زیستگاه‌های اصلی قوم کاسیان به شمار می‌آمده‌ است. در کتیبه‌های آشوری (هزارهٔ دوم قبل از میلاد) از آنجا به عنوان یکی از ایالات کارکاشی (قوم کاسیان) یاد گردیده و آمده‌ است که تیگلات پالسر یکم، شاه آشور این شهر را در ۱۱۰۰ سال پیش از میلاد فتح کرده است.

در مورد زمان و چگونگی احداث و نام بنیان‌گذار شهر همدان بین روایت‌های مورخان و جغرافیادانان یونانی و همچنین بین مورخان اسلامی اختلاف‌نظر وجود دارد.

استان همدان از لحاظ جمعیت (طبق سرشماری سال 85)، چهاردهمین و از لحاظ مساحت، بیست و سومین استان کشور محسوب می‌ شود. جمعیت آن بر پایۀ سرشماری سال ۱390 بالغ بر 1.758.268 نفر بوده است. استان همدان با ۱۹٬۴۹۳ کیلومتر مربع وسعت، از سمت شمال به استان‌های زنجان و قزوین، از سمت جنوب به استان لرستان، از سمت شرق به استان مرکزی و از سمت غرب به استان‌های کردستان و کرمانشاه محدود شده‌است. این استان شامل ۹ شهرستان (همدان • ملایر • نهاوند• تویسرکان • رزن • اسدآباد • بهار • کبودرآهنگ • فامنین)، ۲۵ بخش، ۲۷ شهر، ۷۳ دهستان و ۱۱۲۰ روستا است.

آثار تاریخی، فرهنگی متعدد موجود در همدان، موجب شد در سال ۱۳۷۰ شورای عالی شهرسازی و معماری کشور، همدان را به عنوان یکی از شش شهر تاریخی، فرهنگی کشور معرفی کند، همچنین در سال ۱۳۸۵ مجلس شورای اسلامی در مصوبه‌ای همدان را پایتخت تاریخ و تمدن ایران اعلام کرد. نیز در مرداد سال 1388 به عنوان یازدهمین کلانشهر ایران معرفی شده است.

 

زبان

زبان اکثریت مردم استان همدان فارسی است اما به علت هم­جواری با استان­های زنجان، لرستان و کردستان دارای گویشورانی از زبان­های ترکی، لری و کردی نیز می باشد. در استان همدان زبان‌ها و گویش‌های گوناگونی رایج است که فارسی، ترکی، لری، لکی و کردی از مهم‌ترین آن‌ها به‌شمار می‌روند.

فارس زبانها بیشتر ساکنان مرکز استان (شهر همدان) را تشکیل می‌دهند و از قدیمی‌ترین مردم این منطقه محسوب می‌شوند که از دوران مادها در این سرزمین اسکان یافته‌اند. در شمال، غرب و شرق استان (۵۶۲ روستا) به زبان ترکی، در مرکز استان (شهر همدان) بیشتر به زبان فارسی، در جنوب استان (۲۵۵ روستا) به زبان‌های لری و لکی و در غرب و شمال غرب استان (۱۵۹ روستا) به زبان کردی تکلم می‌شود.

 

برخی مکان­های دیدنی استان:

مجسمهٔ شیرسنگی/ شهر باستانی هگمتانه/ سنگ‌نبشته‌های گنجنامه/ غار علیصدر/

آرامگاه بوعلی سینا/ آرامگاه باباطاهر/ گنبد علویان/ برج قربان/ آرامگاه میررضی‌الدین آرتیمانی/ آرامگاه حبقوق نبی/ مقبره استر و مردخای/ کلیسای همدان/

شهر لالجین/ روستاي گلی سيمين ابرو/ روستای سنگی ورکانه/ روستای سراب/ روستای آللان/

امامزاده یحیی/ امامزاده محسن/ امامزاده عبدالله/ امام زاده حسین/ مسجد جامع همدان/

پیست اسکی تاریک دره/ تله کابین گنج­نامه/ فضای تفریحی استخر عباس آباد/

کوه الوند، دشت میشان، آبشار، چشمه و یخچال­های طبیعی دامنه الوند/ سد اکباتان/ درهٔ مرادبیگ/ درهٔ عباس آباد/ پارک مردم همدان/ پارک سیفیه ملایر/ دشت بهار/ کوهستان قلی‌آباد/ کوهستان بوقاطی/ کوه گرین/ کوه آردوشان/سراب گیان نهاوند/ سراب گاماسیاب نهاوند/ سراب کنگاور کهنه/ سراب فارسبان/ غار سراب/ غار سوباشی/ غار قلی‌آباد/ غار علیصدر/

آتشکده و قلعه باستانی نوشیجان/ شهر زیر زمینی سامن/ تپه باستانی گونسپان/ مار چهل‌دم/ گور اسکندر/ معبد لائودیسه/ قلعه یزدگرد سوم/ قلعه اردلان (اشتران)/

پل شکسته (اسدآباد)/ پل کوریجان و آبشینه/ پل فرسفج/ یخچال میرفتاح(ملایر)/ میدان امام همدان (با نقشه شعاعی و12گنبد)/

خانه‌های قدیمی: همدان: نراقی، پوستی­زاده، احمدی، جواهری، بیژن، بدیع الحکما، ضرابی،.../ ملایر: لطفعلیان، صارمی، فرتاج، احمدوند،.../ نهاوند: بیات، صمصام، عباد مهران،.../ تویسرکان: سوری، اردلان، مسعود خان، خلیل خان و ...

 

موزهٔ هگمتانه/ موزهٔ بوعلی/ موزهٔ تاریخ طبیعی همدان/ بازار و کاروانسراهای قدیمی/ موزه و خانه لطفعلیان ملایر/ موزه و رستوران حمام قلعه/ موزه و حمام حاجی/ موزه و حمام حاج آقا تراب نهاوند/ موزه مفاخر و مشاهیر همدان/ باغ موزه دفاع مقدس/و...

 

 

سرشناسان

باباطاهر/ بدیع‌الزمان همدانی/ بوعلی سینا/ ابوعلی حسن عطار/ ابن خالویه/ عین القضات همدانی/ فخرالدین عراقی همدانی/ مسعود سعد سلمان/ فخرالدین اسعد کَرکانی/ ابن صلاح همدانی/ خواجه رشیدالدین فضل‌الله/ میرسیدعلی همدانی/ آخوندملاحسینقلی شوندي درجزيني همدانی/ سيدجمال الدين اسدآبادي/ و...

 

شخصیت‌های دوران معاصر

1.     عالمان:

شیخ محمد بهاری/ محمدباقر بهاری همداني/ آخوندملاحسین اردستانی/ حاج‏آقارضا همداني/ شيخ محمد تقى همدانى/ آخوندملاعلی معصومی همدانی/ سيّدنصراللّه بني‏صدر/ حاج­ميرزاابوالقاسم شاهنجريني/ محمدجواد انصاری همدانی/ ميرزامحمدعلی دامغاني/ شیخ محمد و شیخ علی اکبر نهاوندی/ سيد عبدالمجيد همدانى/ شيخ مرتضى تألهى/سیدمصطفي هاشمي/ على گنبدى همدانى/ ميرزامحمد ثابتي همداني(معروف به ميرزاي همداني)/ شیخ­علی ثابتی/ شیخ­غلامحسین جعفری همدانی/ شهیددكترمحمد مفتح/ شهیداسدالله مدنی/ شهید على قدوسى/ سيدمحمد حسيني معروف به آقانجفي/ سيدمحمدباقر موسوي همداني/ محمدهادي تألهي/ شيخ­غلامرضا رحماني/ شيخ حسين عندليب زاده/ سيدابوالحسن موسوي همداني/ محي‏الدين انواري /  علی عراقچی همدانی/ حسين نوري همداني/ احمد صابری همدانی/ سیدهاشم حمیدی/ غیاث الدین طه محمدی/ سیدرضا فاضلیان/

 

2.     مبارزان انقلاب اسلامی و دفاع مقدس

شهیددکترمحمد مفتح/ شهید اسدالله مدنی/ شهیدشيخ على قدوسى/مرضیه حدیدچی(دباغ)/ سیدکاظم اکرمی/ محمد صالح مدرسه ای/ سیدصادق و سیدجواد حجازی/ تقی سراجیان/ محمد سماوات/ علی آقامحمدی/ حسن مشتاق/ محمد آزادیان/ محمد افتخاری/ حاج جواد نوریان/ نورعلی آرتیمانی/ حجت الاسلام احمدعلی مروج/ حاج خلیل سپهر/ سید محمد حسینی سیر/ ابوالقاسم حسینی پناه/ فخرالدین راهمی/ حاج محمود دادفرما/ سید فاضل حسنی/ علی اکبر معز/ و...

سرداران شهید: علي چيت­سازیان/ محمود شهبازی/ سعید قهاری سعید/ سعید اسلامیان/ حبيب اله مظاهري/ ستار ابراهیمی هژیر/ مهدی بهادربیگی/ حسین ترک/ اسماعیل شکری موحد/ مصطفی نساج/ عليرضا شهبازي/ رضا شکری پور/ حسن صوفي/ محمد طالبيان/ مصیب مجیدی/ علیرضا حاجی بابایی/ حسن تاجوک/ و...

هنرمندان شهید: سعید دوروزی/ محمود روحانیان بقاء/ حسن ترک/ عبدالمجید رستمی/ اصغر روشنایی/ مرتضی مریانجی/ حمید یوسفی/ رجبعلی عسگری/ جعفر چراغی/ رضا کلاهی ترکمان/ سید رضا حسینی/ محمدرضا مازویی/ احسان تقی پور/ جلال محقق/ حسن مرادیان/ سیدعلی خوانساری/ علیرضا دهقان/ و...

 

3.     شاعران، نویسندگان و هنرمندان:

غمام همدانی (محمد یوسف زاده)/ مفتون همدانی (سید میرزا کبریایی)/ ناهید همدانی (میرزا یعقوب الستی)/ داور همدانی (سید کاظم حسینی)/ کلیم همدانی (ابوطالب کلیم همدانی/کاشانی)/ موسی نثری کبودراهنگی/ میرزاده عشقی (محمدرضا كردستاني)/ ابوالقاسم عارف قزوینی/ هوشنگ ایرانی/ آزاد همدانی (علی‌محمد غمامی آزاد)/ سیدحسن مدنی (صفاءالحق همدانی)/ غبار همدانی (سیدحسین رضوی)/ مظهر همدانی (میرزا علی اکبر همدانی)/ کوثر همدانی (حاج ملا محمدرضا همدانی)/ و....

شاعران: مصطفی رحماندوست/ جواد محقق/ احمد خوانساری/ رضا بهاری/ میرهاشم میری/ و...

نویسندگان و پژوهشگران: صادق آیینه وند/ علیرضا ذکاوتی قراگزلو/ محمد حسین حلیمی/ تقی پورنامداریان/ احمد احمدی ملایری/ علی جهانپور/ و...

سینما و تئاتر: پرویز پرستویی/ احمدرضا درویش / رضا برجی/ مسعود جعفری جوزانی/ نصرالله عبادی/ صادق عاشورپور/ امیرشهاب رضویان/ حسین یاری/ و...

هنرهای تجسمی: حسین تهرانی/ جلیل رسولی/ احمد تیموری/ علیرضا مددی/ علی سجادی/  مسعود شیخ/ قباد شیوا/ احمد فتوت/ تقی حجاریان/ محمدمهدی استعدادی/ حسن طیبی شیوا/ و...

موسیقی: عاشیق حاج حیدر محمودی / عبدالله طالع همدانی/ داریوش زرگری/ محمد علایی/ مسعود جمالی/حسن دانشفر/ ناصر مهرورز/ و...

سفال و هنرهای صناعی: حاج عسگر عسگری/ محمود صفری روشن/ اصغر به نصر/ و...

 

4.     پزشکان، مهندسان، ورزشکاران، بازاریان، و ...

دکتر مهدی خان بدیع الحکما / پروفسور توفیق موسیوند/ پروفسور محمدقلى شمس (بنیان گذار بیمارستان چشم پزشکی فارابی)/ سیده ایراندخت میرهادی (پزشک، نویسنده و هنرمند)/ محمد قهوه ای(معمار)/ حاج نبی اله بشیری (معمار)/محمدعلی زلفی گل/ دکتر احمد محمدی متولد ملایر و چهره برگزیده در نخستین همایش چهره‌های ماندگار/ حاج آقا مسگریان(بازاری)/ مسعود مصطفی جوکار، قهرمان کشتی، نایب قهرمان المپیک/ میثم مصطفی، جوکار قهرمان کشتی، قهرمان جهان/ صادق گودرزی قهرمان کشتی، قهرمان آسیا و جهان/و....

 

سوغات

ظرف‌های سفالین هنرمندان لالجین یکی از محبوب‌ترین ره‌آورده‌های همدان است، هر چند که مرکز سفال استان همدان در لالجین است اما می توان بخشی از این هنر را در فروشگاههای میدان باباطاهر نیز پیداکرد. منبت ملایر نیز یکی دیگر از صنایع دستی ای است که می­توان با کیفیت مناسب در این شهر تهیه کرد. دیگر صنایع دستی و سوغات استان همدان شامل موارد زیر است:

فرش و گلیم/ چرم/ گیوه/ انگشت‌پیچ/ کماج/ حلوازرده/ گردو/ باسلق/ نان شیرمال/ خیارشور/ گیاهان دارویی/ عسل/ سیر/ انگور/ آلو/ شیرهٔ انگور/ مویز/ کشمش / لواشک و...

 

لطفاً در تكميل اطلاعات درباره همدان ما را یاری كنيد. نشانی ایمیل:

info@arthamadan.ir