Skip Navigation Links
صفحه اصلی
فعاليت‌هاExpand فعاليت‌ها
بانك اطلاعاتي هنرمندانExpand بانك اطلاعاتي هنرمندان
منابع محتواييExpand منابع محتوايي
پيوندهاExpand پيوندها
درباره ماExpand درباره ما
درباره همدان
    ثبت نام | ورود    

تاریخ انتشار  :  14:04 عصر ۱۳۹۱/۱۰/۱۲
تعداد بازدید  :  518
Print
   
همایون؛ لطیف و سحرانگیز

حسن زندی
  
همایون در لغت به معنای خجسته و مبارک است. دستگاه همایون دارای حالت باشکوه و نصیحت آمیز است. براساس نظریه ای، در قدیم هر شهر و منطقه از ایران بزرگ آوازی منسوب به خود داشته است. چند منطقه در ایران نیز به نام همایون در زنجان، بیرجند و بیجار قرار دارد.
دستگاه همایون جزو محبوب ترین دستگاهها برای بداهه نوازان خبره و آهنگ سازان زبده است. خواص همایون شبیه فواصل بیات اصفهان است و از این جهت، طراحان موسیقی نوین ایران و در صدر آنها استاد علینقی وزیری این دو را یکی دانسته است. درحالی که هنرمندان مایل به سنت قدیم تفاوت های فراوانی بین این دو قائل اند که مهم ترین آن ها اختلاف شخصیت ملو.دی های سازنده هریک آنها و حرکت ملودیک پایین رونده در همایون و حرکت ملودیک بالارونده ذر بیات اصفهان است.
روانشاد روح ا... خالقی می نویسد: دستگاه همایون باوقارتر و موثرتر از سایر دستگاه هاست زیرا گفتارش پر از علو و عظمت است و نصیحتش از روی کمال مهارت و منتهای تجربه و پختگی است. بیانش سحرانگیز و ماهرانه است. شن.نده در برابر این آواز بی اختیار سکوت می کند و جرات گفتار از او گرفته می شود. همایون مجموعه ایست از احساسات لطیف، عالی و روحانی. گاه شخص را متنبه می کند و از سر کبر و غرور سخن می گوید. گاه فریادی سخت از دل داغدار بر می کشد ولی به زودی طرز کلام را عوض می کند و پند صبوری می دهد و قلوب خسته را آرامش می دهد. در اثر شنیدن این آواز انسان غرق جهان اندیشه می شود و اگر نوازنده چیره دست باشد، شنونده مستعد را به عالم فوق مادی سوق می دهد.
استاد مجید کیانی در درمورد دستگاه همایون می گوید: همایون ادامه روز، تداوم زندگی، اتحاد عاشق و معشوق و عشق و توحید است.
زنده یاد پرویز مشکاتیان نیز درباره این دستگاه می گوید: همایون خودش یک شهر بزرگ است با کوی ها و خانه ها و زوایای پنهانش.
از لحاظ مرکب خوانی این دستگاه به دستگاههای شور و سه گاه ارتباط دارد. از همایون به دستگاه چهارگاه نیز می توان تغییر مد داد. گوشه های آن عبارنتد از: درآمد، نغمه، چکاوک، نی داوود، بیداد، بیات راجع، عراق، اوج(عشاق)، شوشتری، منصوری، راز و نیاز، طرز، لیلی و مجنون، میگلی، بختیاری، موالیان، دِناصُری (ده ناصری)
گوشه «چکاوک» دارای حرکت معین و پیچیده ایست که گاهی خوانندگان ماهر برای نشان دادن مهارت خود آن را با همه پیچ و خم های مربوط می خوانند.
گوشه «طرز» حالت شناور بین آوازی و سازی است. به نظر می رسد این گوشه نقش واسط را دارد و آماده کننده گوش شنونده برای برای عبور از یک گوشه مهم به گوشه مهم بعدی است.
گوشه «بیداد» شاه گوشۀ همایون است. خیلی از هنرمندان قدیم، همایون را به جای آنکه از درآ»دها شروع کنند، یکسره از پرده بیداد شروع می کردند. گوشه «بیداد» به طور طبیعی از پرده های بالا یا صدای ریز خوانده می شود و به ندرت آن را در اکتاو بم اجرا می کنند و تاثیر زیادی در شنونده دارد.
از اجراهای خوب این دستگاه می توان به آواز جلال تاج اصفهانی با پیانوی مرتضی خان محجوبی، آواز همایون استاد ادیب خوانساری با پیانوی محجوبی، آواز استاد بنان باز هم با پیانوی محجوبی و آواز شجریان در کاست بیداد اشاره کرد. از تصنیف های مهم دستگاه: باغ تفرج، عقرب زلف کجت، سرگشته، شد خزان، عاشقی محتن بسیار کشید، توشه عمر را می توان برشمرد.

نظر شما
نام
ایمیل
متن نظر
  ارسال